Οι Ιστορίες Φαντασμάτων από τον 19ο αιώνα έως τη Σύγχρονη Εποχή

Περιγραφή

Διαδικτυακό λογοτεχνικό σεμινάριο-εργαστήρι των εκδόσεων Ars Nocturna.
Έρευνα-κείμενα εισηγήσεων-συντονισμός: Μαρία Γιακανίκη
Κάθε Τρίτη ή Τετάρτη 7:30μμ – 9:30μμ από 10/2 έως 8/4 (μέσω zoom, οι συναντήσεις βιντεοσκοπούνται και είναι διαθέσιμες στους συμμετέχοντες)
Κόστος συμμετοχής: 140 ευρώ (συμπερ. ΦΠΑ)
Πληροφορίες: [email protected]

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ-ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ

Τα φαντάσματα και οι οπτασίες που είτε ανήκουν στην «άλλη πλευρά» είτε αναδύονται από τα βάθη της ανθρώπινης φαντασίας, από τα αρχαία χρόνια κιόλας «στοιχειώνουν» με τις ποικίλες κι ευφάνταστες μορφές τους σχεδόν κάθε λαό και κουλτούρα, ενώ έχουν εμπνεύσει (κλασικά) έργα της λογοτεχνίας και της τέχνης φτάνοντας έως τις μέρες μας. Φαντάσματα και πνεύματα νεκρών στη μυθοπλασία απαντάμε από τον Όμηρο, τον Σαίξπηρ και τις αδελφές Μπροντέ, μέχρι σε έργα του μοντερνισμού και του μεταμοντερνισμού, ενώ συχνά εκτός από τον συγκινησιακό/ψυχαγωγικό ρόλο τους, είχαν και έναν συμβολικό χαρακτήρα, αναπαριστώντας μνήμες, φόβους, ενοχές και θαμμένα μυστικά.
Με την άνθιση της γοτθικής λογοτεχνίας στα τέλη του 18ου αιώνα παράλληλα με τον ρομαντισμό, από το πάντρεμα των φαντασμάτων με τη λογοτεχνία προέκυψε ένα νέο λογοτεχνικό είδος, το λεγόμενο ghost story, που άνθισε τον 19ο αιώνα στο πλαίσιο της βικτοριανής ενασχόλησης με το υπερπέραν και τη μόδα του πνευματισμού, τάσεις που αποτελούσαν αντίβαρο στην ανάπτυξη του ρασιοναλισμού και της επιστήμης. Στο κατώφλι του 20ού αιώνα, και με την ανάπτυξη της ψυχανάλυσης, οι ιστορίες φαντασμάτων εμπλουτίστηκαν περαιτέρω, ενώ το στοιχείο του φανταστικού απέκτησε μια πιο έντονη αμφισημία. Παράλληλα αναδύθηκαν νέα είδη όσον αφορά τη μικρή φόρμα της υπερφυσικής λογοτεχνίας, όπως τα weird tales, ενώ με το πέρασμα των δεκαετιών οι ιστορίες φαντασμάτων εκμοντερνίστηκαν και επαναπροσδιορίστηκαν μέσα από τις νέες κοινωνικές και ιστορικές συνθήκες, καθώς οι οπτασίες στη λογοτεχνία αποκτούσαν ολοένα και πιο αλληγορική διάσταση, εκφράζοντας μέχρι και συλλογικά-ιστορικά τραύματα.
Κύριος σκοπός του σεμιναρίου-εργαστηρίου είναι η κριτική διερεύνηση μιας σειράς από αντιπροσωπευτικά υπερφυσικά και αλλόκοτα διηγήματα από τις αρχές του 19ου αιώνα μέχρι τις αρχές του 21ου, προσφέροντας μια περιεκτική εικόνα του είδους του ghost story μέσω χαρακτηριστικών δειγμάτων του, είτε από μεγάλους συγγραφείς όπως Charles Dickens, Guy de Maupassant, Ιβάν Τουργκένιεφ, Henry James, είτε από συγγραφείς που εξειδικεύτηκαν στο πεδίο της λογοτεχνίας του φανταστικού, όπως ο M. R. James και ο Algernon Blackwood.
Με αναφορές στον Freud, τον Todorov και σύγχρονους ακαδημαϊκούς του gothic fiction και του ghost story, θα εξετάσουμε την εξέλιξη και τις τάσεις διαφορετικών συγγραφέων και χωρών/πολιτισμών στο είδος, πάντα μέσα από ψυχαναλυτικό, κοινωνικό και έμφυλο πρίσμα, λαμβάνοντας υπόψη το ιδεολογικό, ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο κάθε εποχής.
Με το πέρας του σεμιναρίου-εργαστηρίου, οι συμμετέχοντες θα έχουν αποκτήσει πολύπλευρη γνώση του αντικειμένου και θα έχουν καλλιεργήσει σε αξιοσημείωτο βαθμό την ικανότητα πολύπλευρης κριτικής προσέγγισης αντίστοιχων λογοτεχνικών κειμένων.

Το σεμινάριο-εργαστήρι λειτουργεί διαδραστικά: μετά την εισήγηση στην εκάστοτε θεματική ενότητα, τη σύντομη παρουσίαση του συγγραφέα και το συνοπτικό κριτικό σχόλιο πάνω στο κείμενο από τη συντονίστρια, ακολουθεί συζήτηση ανάμεσα στους συμμετέχοντες. Τα κείμενα παρέχονται στους συμμετέχοντες από τη συντονίστρια πριν την κάθε διαδικτυακή συνάντηση.

Με την ολοκλήρωση του εργαστηρίου παρέχεται βιβλιογραφία, και, σε όσους το επιθυμούν, βεβαίωση παρακολούθησης υπογεγραμμένη από τη συντονίστρια και τη διεύθυνση των εκδόσεων.

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

10 ή 11/02
Οπτασίες της βικτοριανής περιόδου: Η χρυσή εποχή των φαντασμάτων
Εισαγωγή, Κάρολος Ντίκενς, Joseph S. Le Fanu, Thomas Hardy

17 ή 18/02
Η γυναικεία οπτική: Βικτοριανές κυρίες του ghost story
Elizabeth Gaskell, Mary E. Braddon, Edith Nesbit

24 ή 25/02
Η γαλλική σχολή: Les contes fantastiques
Gustave Flaubert, Guy de Maupassant, Villiers de l’Isle Adam

3 ή 4/03
Φασματικές γυναικείες μορφές στη ρωσική λογοτεχνία
Αλεξάντρ Πούσκιν, Ιβάν Τουργκένιεφ, Αλεξάντρ Καζανώφ

10 ή 11/03
Οι «εξωτικές» υπερφυσικές οντότητες της Ιαπωνίας
Ουέντα Ακινάρι, Λευκάδιος Χερν

17 ή 18/03
Ψυχολογικές ιστορίες φαντασμάτων του fin de siècle
Henry James, Margaret Oliphant, Kate Chopin

31/3 ή 1/04
Η μετάβαση στον 20ό αιώνα: Από το ghost story στο weird story
M.R. James, H.P. Lovecraft, Algernon Blackwood

7 ή 8/04
Ιστορίες Φαντασμάτων στο μοντέρνο και σύγχρονο αστικό τοπίο
Edith Wharton, Elizabeth Bowen, Shirley Jackson, Patrick McGrath

ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Η Μαρία Γιακανίκη είναι απόφοιτος του τμήματος Αγγλικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, ενώ στη συνέχεια έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Μ. Βρετανία (Mlitt in Gothic Imagination, University of Stirling). Δοκιμιακά της κείμενα έχουν συμπεριληφθεί στο “The Streaming of Hill House: Essays on the Haunting Netflix Adaption” (εκδόσεις McFarland, υποψηφιότητα για βραβείο Bram Stoker καλύτερης non fiction συλλογής 2020), στο τρίτομο “The Palgrave Handbook of the Gothic” (2021-22) του εκδοτικού οίκου Palgrave Macmillan, στο “Gothic Dreams and Nightmares: (εκδ. Manchester University Press, 2024) και στο “Death in the 21st Century: A Companion” (εκδ. Peter Lang Academic Publishers, 2024), ενώ συμμετέχει στην υπό έκδοση συλλογή δοκιμίων “Victorian Gothic and the Occult” (Palgrave Macmillan).
Έχει ανθολογήσει και επιμεληθεί τις συλλογές διηγημάτων “Bending to Earth: Strange Tales by Irish Women” (εκδ. Swan River Press, 2019) και “Uncanny Ireland: Otherworldly Tales of the Strange and Sublime” για το εκδοτικό τμήμα του British Library (2024).
Είναι μία εκ των ιδρυτών και γενική επιμελήτρια του εκδοτικού οίκου Ars Nocturna, για τις οποίες έχει οργανώσει και συντονίσει μια σειρά σεμιναρίων-εργαστηρίων πάνω στη λογοτεχνία του τρόμου και του φανταστικού την περίοδο 2018-2025.